Tại sao bạn nên ngừng đọc tin tức (Damien Brenelière)
Ngày càng có nhiều người biết rằng tin tức thật tệ. Nhưng nhiều người vẫn tiếp tục theo dõi, mà không nhận ra những hậu quả tinh thần và cảm xúc phía sau. Bài viết này chỉ ra những lý do cấp bách để tắt tin tức – và những gì bạn nhận được khi dừng việc theo dõi nó.
Bài gốc: Quit the News của Damien Brenelière. Bản dưới đây là bản dịch đầy đủ sang tiếng Việt.
Tôi đã không tiêu thụ tin tức từ năm 2016.
Tôi không xem thời sự trên TV, không nghe tin trên radio, không đọc báo, cũng không đọc tin online hay qua app.
Tôi “cấm cửa” tin tức khỏi cuộc đời mình.
Và như hầu hết người đã làm vậy, tôi thấy khỏe hơn rất nhiều khi không có news.
Tôi không phải ca đơn lẻ. Ngày càng nhiều người tránh tin tức: từ 29% năm 2017 lên 38% năm 2022 theo báo cáo tin tức số của Reuters.
Một phần dân số ngày càng lớn đang tránh đọc tin tức
Dưới đây là các lý do phổ biến nhất khiến người ta tránh tin tức:
- 43% nói có quá nhiều chính trị và Covid-19 (báo cáo thực hiện trong đại dịch)
- 36% nói tin tức ảnh hưởng tiêu cực tới tâm trạng
- 29% nói họ kiệt sức vì lượng tin tức
- 29% nói tin tức thiếu tin cậy hoặc thiên lệch
- 17% nói nó dẫn tới tranh cãi mà họ muốn tránh
- 16% nói họ chẳng làm được gì với lượng thông tin ấy
Trong bài này, tôi chia sẻ vì sao bỏ tin tức là một trong những món quà tốt nhất bạn có thể dành cho mình.
4 lý do thuyết phục nhất để bỏ tin tức
1. Sự tiêu cực của tin tức là chất độc cho tâm trí
Tin tức giống một tiếng thì thầm liên tục trong tai.
Nhưng không phải thì thầm nào cũng như nhau. Đây là thì thầm ám vào điều tiêu cực.
Suy thoái toàn cầu tăng tốc
Lạm phát phi mã: mối đe dọa cho nền kinh tế
Khủng hoảng việc làm chưa từng có
Bê bối chính trị mới bùng nổ
Căng thẳng chiến tranh leo thang ở Ukraine
Làn sóng biểu tình mới ở Paris
Tỷ lệ tội phạm gia tăng ở các thành phố lớn
Trẻ em mất tích trong nước
Đó có phải “món ăn tinh thần” tuyệt vời?
Không, đó là đồ ăn rác cho tâm trí.
Tin tức gieo niềm tin tiêu cực làm hỏng cuộc sống
Tin tức là “máy xây niềm tin”.
Mỗi tiêu đề, mỗi câu chuyện định hình nhận thức và niềm tin của chúng ta.
Đó là vấn đề lớn vì niềm tin đóng vai trò chủ chốt trong đời sống:
- Niềm tin ảnh hưởng sức khỏe (hiệu ứng placebo là ví dụ đơn giản).
- Niềm tin ảnh hưởng các mối quan hệ: cách ta kết nối, tin tưởng, giao tiếp.
- Niềm tin ảnh hưởng sự nghiệp/kinh doanh: khả năng tăng lương, thăng chức, tăng trưởng doanh nghiệp, doanh thu.
- Niềm tin định hình cách ta nghĩ, dẫn dắt quyết định và hành động.
Khi bạn nghe hằng ngày rằng ta đang khủng hoảng việc làm và tìm việc ngày càng khó, điều đó có giúp người tìm việc không?
Không.
Giờ thử nhìn người không tiêu thụ tin tức.
Tâm trí họ không bị ám bởi suy nghĩ/niềm tin tiêu cực từ news. Họ có khả năng tìm việc cao hơn nhiều.
Đó là “Họ không biết điều đó là bất khả, nên họ làm được” (Mark Twain).
Như Derek Sivers nói: “Niềm tin là placebo. Hãy tin thứ có ích cho bạn.”
Những niềm tin tiêu cực do news tạo ra không giúp gì. Chúng kéo ta xuống.
Trong thế giới thừa thông tin, có chọn lọc “không biết” là siêu năng lực để đạt mục tiêu và sống có ý nghĩa.
Tin tức tạo căng thẳng và lo âu
Nghiên cứu cho thấy xem/đọc tin tức làm trầm trọng thêm stress và lo âu hằng ngày. Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ ghi nhận mức tăng 60% lo âu do tin tiêu cực tràn ngập.
Một lần nữa, giống như ăn đồ rác cho tâm trí, nhồi ta bằng sợ hãi và bi quan.
Tin tức góp phần lan truyền phân biệt chủng tộc và hận thù
Ở nhiều nước (kể cả Pháp), phân biệt chủng tộc phổ biến hơn ở vùng nông thôn nơi hầu như không có người gốc ngoại.
Tại đây, nhiều người sợ những người họ gần như chẳng bao giờ gặp.
Khi liên tục khắc họa người gốc ngoại là tội phạm/khủng bố, news gieo nỗi sợ vào tâm trí người ở nông thôn, làm tăng phân biệt chủng tộc.
2. Tiêu thụ tin tức không dẫn tới bất kỳ thành tựu nào
Giả sử bạn vừa nghe một câu chuyện bi thảm ở đâu đó.
Ngoài việc kể lại cho người khác, bạn làm gì với thông tin đó?
Không gì cả.
Lần cuối bạn đưa ra quyết định quan trọng dựa trên một bản tin là khi nào?
Có lẽ chưa bao giờ.
Tiêu thụ news không hành động được.
News vô dụng trong việc giúp bạn quyết định phải làm gì với đời mình.
Như việc lướt mạng xã hội hay binge-watch, news giữ ta ở trạng thái “người tiêu thụ thụ động”, không phải người tạo ra.
Tiêu thụ thụ động không tạo ra thay đổi cho thế giới hay cho chính ta. Hành động và sáng tạo mới làm điều đó.
Ta không tạo ra thay đổi tích cực nào bằng cách tiêu thụ news. Ngược lại, ta làm mọi thứ tệ hơn bằng cách lan truyền lo lắng.
Muốn tác động tích cực? Tắt news, tiết kiệm thời gian, tiết kiệm tâm trí và bắt đầu tạo ra.
3. Tin tức không chỉ là sự thật, mà còn có sai lệch, tuyên truyền và thiên kiến
Nếu bạn nghĩ media chỉ “tường thuật”, hãy nghĩ lại.
Manufacturing Consent (Noam Chomsky & Edward S. Herman) cho thấy một thực tế khác: media như cỗ máy tuyên truyền, khiến công chúng ngoan hơn, ít đặt câu hỏi hơn.
Nghiên cứu từ Pew Research Center cho thấy newsroom chịu ảnh hưởng bởi nghị trình chính trị và doanh nghiệp.
Media không chỉ kể điều gì xảy ra, mà còn định hình cách bạn nghĩ về nó.
Cách đưa tin có thể thổi bùng sợ hãi, duy trì định kiến, thậm chí biện minh cho chiến tranh. Đó là “Manufacturing Consent”: media thường tạo narrative phục vụ kẻ quyền lực, không hẳn công chúng.
Tin tức không chỉ hại tâm trí mà còn thường bị thiên lệch. Tiết kiệm thời gian, tiết kiệm tâm trí, bỏ news.
4. News nuôi dưỡng nói chuyện rỗng, không hành động, và vòng lặp tiêu cực
Thực tế: lý do lớn khiến người ta xem news là để có gì đó nói với người khác cũng xem.
News cho mọi người chủ đề để tán gẫu với bạn bè, gia đình, đồng nghiệp.
Giờ họ có cái để nói, có tiêu đề mới để bàn.
“Nghe chưa?”
“Tin nổi không?”
Câu mở đầu quen thuộc.
Như tôi nói, news như fast food cho tâm trí. Tốt cho small talk nhưng hại sự khỏe mạnh.
Bạn trò chuyện trong thang máy về khủng hoảng mới nhất. Kết quả? Bạn chỉ lan tỏa stress, lo âu. Vòng lặp tiếp tục.
Hãy tưởng tượng thay vào đó là cuộc trò chuyện về ý tưởng, ước mơ, dự án, hoặc đơn giản là im lặng chánh niệm. Đó là “vibe” nâng bạn lên, không hút cạn bạn.
7 lợi ích chính khi bỏ tin tức
Bạn bình tĩnh hơn, ít stress hơn và lạc quan hơn
News là tiếng ồn liên tục, khiến tâm trí luôn báo động. Bỏ news, bạn giảm mạnh stress và thấy mình được bao quanh bởi góc nhìn tích cực hơn. Bạn sẽ thấy bình tĩnh hơn, tâm trạng tốt hơn.
Bạn lấy lại thời gian
Mỗi phút cho news là một phút mất.
Bỏ news, bạn sẽ thấy mình thực sự có bao nhiêu thời gian. Giờ có chỗ cho cuốn sách, buổi chạy, khóa học hay dự án bạn bỏ quên.
Bạn tăng tập trung và năng suất
Không còn news dội tới, sự chú ý của bạn không bị xé nhỏ. Bạn tập trung trọn vẹn vào điều thật sự quan trọng, và đó là game-changer để sống có chủ đích.
Bạn giành lại suy nghĩ của mình
News ảnh hưởng suy nghĩ. Cắt nó đi, suy nghĩ trở lại là của bạn, độc lập, không bị dẫn dắt.
Bạn có cuộc trò chuyện sâu hơn
“Tâm trí lớn bàn về ý tưởng, tâm trí trung bình bàn về sự kiện, tâm trí nhỏ bàn về con người.” – Eleanor Roosevelt.
Những cuộc tán gẫu nông về thời sự sẽ biến mất. Thay vào đó là các cuộc trò chuyện về ý tưởng, dự án, hay bất cứ thứ gì thú vị hơn đống news.
Bạn có nhiều không gian hơn cho tự phản tỉnh
News bảo bạn nên quan tâm đến gì. Nhưng khi không có news, bạn sẽ khám phá điều mình thực sự đam mê, thứ thật sự thắp lửa cho bạn.
Bạn sống chánh niệm hơn
Không có news, bạn sống trong hiện tại, không trong lo âu của thế giới. Bạn sẽ thở sâu hơn, ngủ tốt hơn, sống trọn hơn. Bỏ news và nhìn mình nở hoa.
Bỏ news có ích kỷ không?
Bạn có thể nghĩ: “Như thế có ích kỷ?”, “Chẳng lẽ không nên biết khổ đau của thế giới?”, “Chẳng phải đang phớt lờ thực tế?”
Hãy phân tích.
Tự chăm sóc không phải ích kỷ
Chăm sóc sức khỏe tinh thần không phải ích kỷ, mà là cần thiết. Tâm trí bình an mang lại nhiều cho thế giới hơn tâm trí căng thẳng.
“Biết tin” không làm bạn giúp được ai
Vì đa số câu chuyện news không cho bước hành động, bạn chỉ thấy bất lực, không có mục đích. Thay vì lo lắng chuyện toàn cầu, tập trung vào thứ bạn kiểm soát. Đó mới là nơi tạo ra thay đổi thật.
Không news = nhiều thời gian và không gian để tạo giá trị thật
News “huấn luyện” ta làm người tiêu thụ thụ động, không phải người sáng tạo. Khi bỏ news, khoảng trống thời gian và tâm trí cho phép bạn tạo giá trị cho người khác. Bạn sẽ vị tha hơn khi không có news so với khi có.
Bỏ news không phải ích kỷ. Đó là tự nhận thức, sống có chủ đích, hiểu nơi mình có thể tạo khác biệt thật.
Bạn sẽ không bỏ lỡ gì nếu bỏ news
Nhiều người nghĩ họ sẽ lỡ thông tin quan trọng và thấy lạc lõng nếu bỏ news.
Đừng lo: thông tin thiết yếu luôn tự tìm đường đến bạn.
7 năm qua tôi chưa bao giờ bỏ lỡ thông tin quan trọng nào.
Trong thế giới siêu kết nối, thông tin quan trọng tự tìm đường: qua mạng xã hội, bạn bè, gia đình, đồng nghiệp.
Cắt news không nghĩa là bạn thiếu thông tin. Ngược lại, bạn có thể thấy mình hòa nhịp hơn với thứ thật sự quan trọng.
News thiết yếu sẽ đến với bạn, bằng cách này hay cách khác.
Khi bỏ news, bạn không từ bỏ thông tin, bạn từ bỏ tiếng ồn—dòng tiêu cực, sợ hãi, lo âu không ngừng.
Bỏ news không phải “miss out”. Đó là “step up” – bước lên đời sống rõ ràng và có mục đích.
Hướng dẫn mini để bỏ news
Rất đơn giản. Đây là cách cấm news khỏi đời bạn:
- Xóa app tin tức khỏi điện thoại
- Ngừng nghe tin trên radio – mở đầu ngày mới như vậy rất tệ
- Ngừng xem tin trên TV (và cân nhắc bỏ TV)
- Đừng mua báo
- Đừng quay lại news nữa
Hãy thử 2 tuần rồi tự đánh giá. Khả năng cực cao là bạn sẽ không nhớ news chút nào.
Lời kết
Trong thế giới thừa thông tin và xao nhãng, “chọn lọc không biết” chưa bao giờ quan trọng đến vậy để sống có ý nghĩa và có chủ đích.
News là một trong hàng nghìn xao nhãng kéo ta khỏi bản chất người sáng tạo.
Bỏ news, bạn cắt tiếng ồn và giải phóng không gian để làm 10x điều ý nghĩa hơn—những điều nâng cuộc sống bạn lên thay vì kéo xuống.
Bạn lấy lại tự do, không gian tinh thần và thời gian để sống tốt hơn, có mục đích hơn. Đó là món quà cho chính bạn và cho người khác.