Chuyển tới nội dung chính
—lượt xem

Phần 7: Tầm ảnh hưởng của Benjamin Graham đến Warren Buffett

Di sản của Graham: Nền tảng và sự tiến hóa trong triết lý của Buffett

1. Mở đầu – Người thầy định hình tư duy của Warren Buffett​

Chào mừng bạn quay trở lại với Kênh Đầu Tư Giá Trị – nơi chúng ta cùng nhau học cách đầu tư chậm rãi, kỷ luật và bền vững, để xây dựng một cộng đồng nhà đầu tư vững trí trước những biến động không ngừng của thị trường.

Khi nhắc đến Warren Buffett, nhiều người nghĩ ngay đến một nhà đầu tư huyền thoại, người đã xây dựng khối tài sản khổng lồ bằng cách mua và nắm giữ những doanh nghiệp tuyệt vời trong thời gian rất dài. Nhưng đằng sau thành công ấy là một nền tảng tư duy vững chắc, được hình thành từ rất sớm – và người đặt nền móng đó chính là Benjamin Graham.

Buffett từng nhiều lần khẳng định rằng ông không tự phát minh ra đầu tư giá trị. Ông là người học lại, hiểu sâu và áp dụng một cách kỷ luật những nguyên tắc mà Graham đã dày công xây dựng. Nếu không có Graham, sẽ không có Buffett như chúng ta biết ngày nay.

Trong Phần 7 của series Benjamin Graham này, chúng ta sẽ cùng nhau nhìn lại mối quan hệ thầy – trò đặc biệt giữa Graham và Buffett. Chúng ta sẽ tìm hiểu Buffett đã học gì từ Graham, đã giữ nguyên những nguyên tắc nào, và quan trọng hơn, ông đã thay đổi điều gì để thích nghi với thế giới đầu tư hiện đại.

Đây không chỉ là câu chuyện lịch sử. Đây là hành trình tiến hóa của đầu tư giá trị – từ việc học cách không thua lỗ, đến việc học cách tạo ra giá trị bền vững theo thời gian.

Hãy bắt đầu từ điểm xuất phát của hành trình ấy: những năm tháng Warren Buffett học Benjamin Graham tại Đại học Columbia.

Sự tiến hoá tư duy: Buffett sau Graham

2. Buffett học Benjamin Graham tại Columbia​

Để hiểu mức độ ảnh hưởng của Benjamin Graham lên Warren Buffett, chúng ta cần quay lại những năm đầu của Buffett – khi ông chưa phải là huyền thoại, mà chỉ là một chàng sinh viên trẻ, đầy tò mò, khao khát tìm ra cách đầu tư hợp lý trong một thế giới tài chính đầy hỗn loạn.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Warren Buffett quyết tâm theo học tại Đại học Columbia, chỉ với một lý do duy nhất: Benjamin Graham đang giảng dạy tại đó. Với Buffett, Graham không chỉ là một giáo sư, mà là người hiếm hoi lúc bấy giờ dám nói rằng: đầu tư không phải là đầu cơ, và thị trường không phải lúc nào cũng đúng.

Trong lớp học của Graham, Buffett lần đầu tiên được tiếp cận một cách có hệ thống với khái niệm đầu tư giá trị. Graham không dạy sinh viên cách dự đoán thị trường, không dạy họ chọn cổ phiếu “hot”, mà dạy họ cách suy nghĩ như một người sở hữu doanh nghiệp.

Những bài học cốt lõi mà Buffett hấp thụ trong giai đoạn này bao gồm:

  • Phân biệt rõ ràng giữa giá thị trường và giá trị nội tại

  • Luôn yêu cầu biên an toàn trước khi xuống tiền

  • Xem cổ phiếu như một phần của doanh nghiệp, không phải một tờ giấy để mua bán

  • Hiểu rằng rủi ro lớn nhất không nằm ở biến động giá, mà nằm ở việc trả giá quá cao

Buffett từng kể lại rằng, khi đọc cuốn The Intelligent Investor trong thời gian học ở Columbia, ông có cảm giác như “đèn được bật sáng”. Những điều mà ông từng mơ hồ cảm nhận về đầu tư giờ đây được Graham hệ thống hóa thành một triết lý rõ ràng, logic và có thể áp dụng.

Quan trọng hơn cả kiến thức, Graham còn truyền cho Buffett một thái độ sống còn với thị trường: khiêm tốn, kỷ luật và độc lập trong suy nghĩ. Graham không khuyến khích sinh viên chạy theo đám đông, mà ngược lại, dạy họ cách đứng vững khi đám đông hoảng loạn hoặc hưng phấn quá mức.

Có thể nói, Columbia không chỉ là nơi Buffett học tài chính. Đó là nơi ông định hình toàn bộ nền móng tư duy đầu tư, nền móng mà ông sẽ giữ suốt phần lớn cuộc đời mình.

3. Những nguyên tắc Buffett giữ nguyên từ Graham​

Dù sau này tư duy đầu tư của Warren Buffett có nhiều thay đổi và phát triển, ông luôn nhấn mạnh rằng những nguyên tắc cốt lõi nhất từ Benjamin Graham chưa bao giờ bị ông từ bỏ. Chúng giống như bộ khung xương của toàn bộ triết lý đầu tư Buffett – thứ giúp ông đứng vững trong mọi chu kỳ thị trường.

3.1. Phân biệt rõ giá và giá trị​

Nguyên tắc quan trọng nhất mà Buffett giữ nguyên từ Graham là sự phân biệt rạch ròi giữa giá thị trường và giá trị nội tại.

Với Buffett, thị trường chỉ là nơi đưa ra mức giá mỗi ngày – đôi khi rất phi lý. Nhiệm vụ của nhà đầu tư không phải là dự đoán giá sẽ lên hay xuống, mà là ước lượng giá trị thật của doanh nghiệp và chỉ hành động khi giá thấp hơn giá trị đó một cách đủ hấp dẫn.

Đây là nền tảng giúp Buffett không bị cuốn theo các cơn sốt thị trường, cũng như không hoảng loạn trong những giai đoạn sụp đổ.

3.2. Biên an toàn là điều kiện bắt buộc​

Buffett nhiều lần khẳng định rằng ông không bao giờ đầu tư mà không có biên an toàn – một khái niệm ông tiếp thu trực tiếp từ Graham.

Biên an toàn không chỉ là mua rẻ, mà là:

  • Chấp nhận rằng mình có thể sai

  • Chấp nhận rằng tương lai luôn bất định

  • Và tự bảo vệ mình trước những kịch bản xấu nhất

Dù đầu tư vào doanh nghiệp chất lượng cao hơn sau này, Buffett vẫn luôn yêu cầu một khoảng đệm an toàn đủ lớn giữa giá mua và giá trị ước tính.

3.3. Đầu tư như một người chủ doanh nghiệp​

Một nguyên tắc khác Buffett giữ nguyên từ Graham là cách nhìn cổ phiếu như một phần sở hữu của doanh nghiệp, chứ không phải là công cụ giao dịch.

Điều này khiến Buffett quan tâm đến:

  • Bản chất mô hình kinh doanh

  • Khả năng tạo lợi nhuận thực sự

  • Sức khỏe tài chính dài hạn

Thay vì hỏi “giá cổ phiếu ngày mai sẽ ra sao?”, Buffett hỏi “doanh nghiệp này sẽ trông như thế nào sau 5–10 năm?”.

3.4. Kỷ luật và kiểm soát cảm xúc​

Graham không dạy Buffett cách kiếm tiền nhanh. Ông dạy Buffett cách tránh những sai lầm lớn – đặc biệt là những sai lầm đến từ cảm xúc.

Buffett giữ nguyên tinh thần này trong suốt sự nghiệp:

  • Không hành động vì FOMO

  • Không hoảng loạn vì sợ hãi

  • Không để thị trường quyết định thay mình

Chính sự kỷ luật này giúp Buffett tồn tại đủ lâu để lãi kép phát huy sức mạnh.

Có thể nói, dù phong cách đầu tư của Buffett có tiến hóa, linh hồn Graham vẫn luôn hiện diện trong cách ông suy nghĩ, ra quyết định và quản trị rủi ro.

4. Những gì Buffett thay đổi: doanh nghiệp chất lượng & moat​

Nếu Benjamin Graham dạy Warren Buffett cách không thua lỗ, thì quá trình trưởng thành sau này dạy Buffett một bài học khác: tránh thua lỗ là chưa đủ, nhà đầu tư cần một cỗ máy tạo giá trị dài hạn.

Sự thay đổi lớn nhất trong tư duy của Buffett không nằm ở việc ông từ bỏ Graham, mà ở việc ông mở rộng và nâng cấp triết lý Graham để phù hợp với thực tế đầu tư dài hạn.

4.1. Từ “mua rẻ” sang “mua tốt”​

Ở giai đoạn đầu, Buffett tập trung vào việc mua cổ phiếu rẻ hơn giá trị hiện tại – đúng tinh thần Graham. Nhưng theo thời gian, ông nhận ra rằng:

  • Một doanh nghiệp tầm thường, dù mua rất rẻ, vẫn tạo ra nhiều vấn đề

  • Giá trị từ các thương vụ “xì gà tàn” thường chỉ đến một lần

  • Nhà đầu tư phải liên tục tìm cơ hội mới, không có sức mạnh cộng gộp

Buffett dần chuyển trọng tâm sang những doanh nghiệp có chất lượng vượt trội, ngay cả khi giá mua không còn “siêu rẻ”.

4.2. Khái niệm moat – lợi thế cạnh tranh bền vững​

Một trong những đóng góp quan trọng nhất của Buffett cho đầu tư giá trị là việc ông nhấn mạnh khái niệm moat – hào kinh tế bảo vệ doanh nghiệp.

Moat có thể đến từ:

  • Thương hiệu mạnh

  • Chi phí chuyển đổi cao

  • Hiệu ứng mạng lưới

  • Quy mô vượt trội

  • Quyền lực định giá

Những doanh nghiệp có moat không chỉ tồn tại, mà còn tự bảo vệ mình trước cạnh tranh, cho phép lợi nhuận được duy trì và tái đầu tư trong thời gian dài.

4 Loại Hào kinh tế (Economic Moat) phổ biến

4.3. Chất lượng quản trị và phân bổ vốn​

Buffett ngày càng coi trọng vai trò của ban lãnh đạo – điều mà Graham ít nhấn mạnh hơn.

Với Buffett, một doanh nghiệp chất lượng cần có:

  • Ban lãnh đạo trung thực

  • Khả năng phân bổ vốn hiệu quả

  • Tư duy dài hạn, đặt lợi ích cổ đông lên trên

Chính yếu tố con người này giúp doanh nghiệp biến lợi thế cạnh tranh thành giá trị thực sự cho cổ đông.

4.4. Lãi kép trở thành trung tâm của triết lý đầu tư​

Sự thay đổi lớn nhất trong tư duy của Buffett là việc đặt lãi kép vào trung tâm chiến lược đầu tư.

Thay vì tìm kiếm những khoản lợi nhuận nhanh:

  • Buffett tìm doanh nghiệp có thể nắm giữ hàng chục năm

  • Cho phép lợi nhuận được tái đầu tư liên tục

  • Và để thời gian làm phần việc nặng nhất

Đây là bước chuyển từ tư duy khai thác sai lầm thị trường sang tư duy đồng hành cùng doanh nghiệp.

Có thể nói, Buffett không rời bỏ Graham. Ông bước tiếp từ Graham, đưa đầu tư giá trị từ giai đoạn phòng thủ sang giai đoạn tạo giá trị bền vững.

5. “I’m 85% Graham, 15% Fisher” – Câu nói nổi tiếng​

Warren Buffett từng nói một câu rất nổi tiếng khi được hỏi về nguồn gốc triết lý đầu tư của mình:

“I’m 85% Graham and 15% Fisher.”

Câu nói ngắn gọn này phản ánh rất chính xác hành trình tư duy của Buffett. Ông không phủ nhận vai trò trung tâm của Benjamin Graham, nhưng cũng thẳng thắn thừa nhận rằng 15% còn lại – đến từ tư tưởng của Philip Fisher – đã tạo ra bước ngoặt lớn trong phong cách đầu tư của ông.

5.1. 85% Graham – Nền móng không thể thay thế​

85% trong câu nói của Buffett đại diện cho:

  • Tư duy giá trị nội tại

  • Nguyên tắc biên an toàn

  • Kỷ luật trong phân tích và hành động

  • Tư duy phòng thủ, ưu tiên tránh thua lỗ

Đây là phần “xương sống” giúp Buffett không bị cuốn theo thị trường, không đầu cơ, không đánh cược tương lai vào cảm xúc. Graham dạy Buffett cách tồn tại và bảo toàn vốn trong một thế giới đầy bất định.

5.2. 15% Fisher – Chất lượng và tăng trưởng dài hạn​

15% Fisher đại diện cho một góc nhìn mới mà Graham chưa nhấn mạnh: chất lượng doanh nghiệp.

Từ Philip Fisher, Buffett học được rằng:

  • Một doanh nghiệp xuất sắc có thể tăng trưởng trong nhiều thập kỷ

  • Lợi thế cạnh tranh bền vững quan trọng không kém việc mua rẻ

  • Quản trị và văn hóa doanh nghiệp có ảnh hưởng rất lớn đến giá trị dài hạn

Chính 15% này giúp Buffett dám trả giá cao hơn cho những doanh nghiệp tuyệt vời, miễn là giá đó vẫn hợp lý so với giá trị dài hạn.

5.3. Vì sao 15% lại tạo ra khác biệt lớn?​

Trên thực tế, chính phần 15% này đã giúp Buffett:

  • Thoát khỏi vòng lặp liên tục mua – bán cổ phiếu rẻ

  • Tập trung vào việc nắm giữ lâu dài

  • Cho phép lãi kép phát huy tối đa sức mạnh

Nói cách khác, Graham dạy Buffett cách không thua, còn Fisher giúp Buffett học cách thắng lớn theo thời gian.

Câu nói “85% Graham, 15% Fisher” không phải là phép chia chính xác, mà là một lời nhắc nhở quan trọng:

Đầu tư giá trị không đứng yên. Nó tiến hóa, nhưng chỉ có thể tiến hóa vững chắc khi đứng trên một nền móng đúng đắn.

6. The Intelligent Investor – Cuốn sách đầu tư hay nhất theo Buffett​

Trong rất nhiều lần được hỏi về cuốn sách đầu tư có ảnh hưởng lớn nhất đến cuộc đời mình, Warren Buffett luôn đưa ra cùng một câu trả lời, không do dự:

“The Intelligent Investor là cuốn sách hay nhất về đầu tư từng được viết.”

Đây không phải là một lời khen xã giao. Với Buffett, The Intelligent Investor không chỉ là một cuốn sách, mà là kim chỉ nam tư duy đã đồng hành cùng ông trong suốt hơn nửa thế kỷ đầu tư.

6.1. Không phải sách dạy làm giàu nhanh​

Buffett từng nhấn mạnh rằng The Intelligent Investor không hấp dẫn theo kiểu thông thường. Cuốn sách này:

  • Không hứa hẹn lợi nhuận nhanh

  • Không đưa ra những công thức làm giàu

  • Không nói về cách đánh bại thị trường trong ngắn hạn

Thay vào đó, Graham tập trung vào một mục tiêu duy nhất: giúp nhà đầu tư tránh những sai lầm lớn nhất.

Với Buffett, đây chính là giá trị bền vững nhất của cuốn sách. Bởi trong đầu tư, nếu bạn tránh được những sai lầm nghiêm trọng, kết quả tốt sẽ tự đến theo thời gian.

6.2. Những tư tưởng cốt lõi khiến cuốn sách vượt thời gian​

Buffett cho rằng The Intelligent Investor vẫn còn nguyên giá trị, dù thị trường đã thay đổi rất nhiều, bởi vì nó không nói về kỹ thuật, mà nói về bản chất con người và thị trường.

Những tư tưởng cốt lõi bao gồm:

  • Phân biệt rõ đầu tư và đầu cơ

  • Hiểu và làm chủ tâm lý trước “Ông Thị Trường”

  • Luôn yêu cầu biên an toàn

  • Xây dựng kỷ luật và tư duy độc lập

Đây là những nguyên tắc không phụ thuộc vào thời đại, công nghệ hay sản phẩm tài chính mới.

6.3. Vì sao Buffett khuyên mọi nhà đầu tư nên đọc cuốn sách này?​

Buffett từng nói rằng nếu nhà đầu tư chỉ được đọc một cuốn sách duy nhất trong đời về đầu tư, thì đó nên là The Intelligent Investor.

Bởi vì cuốn sách này không giúp bạn trở nên thông minh hơn thị trường, mà giúp bạn trở nên bình tĩnh hơn chính mình.

Nó dạy bạn:

  • Không hành động vì cảm xúc

  • Không để đám đông dẫn dắt

  • Không nhầm lẫn giữa giá và giá trị

Với Buffett, The Intelligent Investor giống như một người thầy thầm lặng – luôn nhắc bạn giữ kỷ luật, giữ sự khiêm tốn và nhớ rằng đầu tư là một trò chơi dài hạn.

Chính vì vậy, dù đã đọc cuốn sách này nhiều lần trong đời, Buffett vẫn khuyên các nhà đầu tư trẻ: hãy đọc lại nó mỗi khi thị trường khiến bạn dao động.

7. Bài học cho nhà đầu tư hôm nay​

Câu chuyện giữa Benjamin Graham và Warren Buffett không chỉ là một mối quan hệ thầy – trò trong lịch sử đầu tư. Nó để lại những bài học rất thực tế cho nhà đầu tư ngày hôm nay, trong một thế giới đã thay đổi rất nhiều về công nghệ, tốc độ thông tin và tâm lý thị trường.

7.1. Nền móng đúng quan trọng hơn kỹ thuật phức tạp​

Bài học lớn nhất từ Graham và Buffett là: hãy xây dựng nền móng tư duy trước khi tìm kiếm lợi nhuận.

Bạn không cần những mô hình định giá quá phức tạp hay những chiến lược giao dịch tinh vi. Điều bạn cần trước hết là:

  • Phân biệt rõ giá và giá trị

  • Hiểu mình đang sở hữu điều gì

  • Và không chấp nhận trả giá quá cao

Trong một thị trường đầy công cụ mới, AI, dữ liệu lớn và mạng xã hội, nền móng tư duy càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

7.2. Đừng sao chép Buffett, hãy học cách Buffett suy nghĩ​

Buffett từng nói rằng sai lầm lớn nhất của nhà đầu tư là bắt chước hành động, thay vì học tư duy.

Không phải ai cũng có thể mua Coca-Cola, Apple hay American Express ở thời điểm như Buffett. Nhưng ai cũng có thể học cách ông:

  • Kiên nhẫn chờ cơ hội

  • Chỉ hành động khi xác suất nghiêng về phía mình

  • Và sẵn sàng không làm gì trong thời gian rất dài

Đầu tư giá trị không phải là công thức, mà là một cách suy nghĩ độc lập.

7.3. Hiểu rõ mình là ai trong đầu tư​

Graham luôn nhấn mạnh rằng chiến lược đầu tư phải phù hợp với tính cách, kiến thức và thời gian của mỗi người.

Bài học từ Buffett cho thấy:

  • Không phải ai cũng cần tìm doanh nghiệp tuyệt vời

  • Nhưng ai cũng cần tránh những doanh nghiệp tệ

  • Và ai cũng cần kỷ luật với chính mình

Việc hiểu rõ mình là ai giúp bạn tránh được những quyết định mà bạn không thể chịu đựng được khi thị trường biến động.

7.4. Thời gian là lợi thế lớn nhất của nhà đầu tư cá nhân​

Cả Graham và Buffett đều hiểu rằng thời gian quan trọng hơn dự đoán.

Nhà đầu tư cá nhân không cần đánh bại thị trường mỗi năm. Họ chỉ cần:

  • Tránh những sai lầm lớn

  • Kiên nhẫn với các doanh nghiệp tốt

  • Và để lãi kép làm việc trong im lặng

Trong một thế giới ồn ào, người chiến thắng thường là người đủ bình tĩnh để đi chậm.

Những bài học từ Graham và Buffett không hề lỗi thời. Chúng chỉ trở nên khó thực hiện hơn – bởi vì chúng đòi hỏi sự kỷ luật, khiêm tốn và độc lập trong suy nghĩ.

8. Outro – Một di sản vượt thời gian​

Khi nhìn lại toàn bộ hành trình từ Benjamin Graham đến Warren Buffett, chúng ta có thể thấy rất rõ rằng đầu tư giá trị không phải là một tập hợp công thức hay kỹ thuật cố định. Đó là một dòng chảy tư duy, được truyền lại, được kiểm chứng, và được hoàn thiện qua thời gian.

Benjamin Graham đặt nền móng bằng sự thận trọng, kỷ luật và tư duy phòng thủ – dạy nhà đầu tư cách không thua lỗ trong một thị trường đầy cảm xúc. Warren Buffett kế thừa nền móng ấy, rồi mở rộng nó bằng việc tập trung vào doanh nghiệp chất lượng, lợi thế cạnh tranh và sức mạnh của lãi kép – dạy chúng ta cách tạo ra giá trị bền vững theo thời gian.

Điều quan trọng nhất không nằm ở việc bạn chọn đứng về phía Graham hay Buffett, mà nằm ở việc bạn hiểu được tinh thần chung mà cả hai cùng chia sẻ: đầu tư không phải là trò chơi của sự thông minh vượt trội, mà là trò chơi của kỷ luật, kiên nhẫn và sự tỉnh táo.

Trong một thế giới ngày càng ồn ào, nơi giá cả biến động từng phút và thông tin tràn ngập, di sản của Graham và Buffett nhắc chúng ta quay về những điều cốt lõi nhất: hiểu giá trị, kiểm soát cảm xúc, và để thời gian làm đồng minh.

Cũng như tinh thần của Kênh Đầu Tư Giá Trị, chúng ta không tìm kiếm những con đường làm giàu nhanh chóng, mà xây dựng từng bước một hành trình đầu tư dài hạn, vững vàng và có ý nghĩa – vì một cộng đồng nhà đầu tư vững trí.

Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng series Benjamin Graham đến Phần 7. Hẹn gặp lại bạn trong những phần tiếp theo, nơi chúng ta tiếp tục đào sâu hơn nữa những tư tưởng đã làm nên nền tảng của đầu tư giá trị và giúp các thế hệ nhà đầu tư đứng vững trước mọi chu kỳ thị trường.